Plan Tygodnia Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej – pięć dni krok po kroku

Przemoc rówieśnicza rzadko zaczyna się od uderzenia. Zaczyna się od żartu, który jest śmieszny dla wszystkich poza jedną osobą, od wykluczenia z gry, od wiadomości na klasowym czacie. Dlatego jeden apel raz w roku niewiele zmienia — działa tydzień, w którym ten sam temat wraca codziennie, w różnych formach i w różnych klasach.

Poniżej gotowy plan Tygodnia Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej w szkole: kiedy go zorganizować, co robić każdego dnia, jak rozmawiać z klasą, żeby nie pogorszyć sytuacji konkretnego dziecka, i co zostawić po sobie, gdy tydzień się skończy.

Kiedy zrobić tydzień o przemocy rówieśniczej

Najmocniejszy termin to pierwszy tydzień listopada. UNESCO ustanowiło Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy i Nękaniu w Szkole, w tym Cybernękaniu, w 2019 roku i wyznaczyło go na pierwszy czwartek listopada — w 2026 roku wypada 5 listopada. Data daje naturalny punkt kulminacyjny w środku tygodnia i argument w rozmowie z dyrekcją.

Drugi dobry moment to luty, przy Dniu Bezpiecznego Internetu. Jeśli w szkole był już trudny incydent, nie czekaj na kalendarz — ale wtedy tym bardziej rozdziel dwie rzeczy: interwencję w konkretnej sprawie i profilaktykę dla wszystkich.

Pakiet dla całej szkołyTydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej

Komplet na pięć dni: scenariusze, karty do pracy w grupach, plakaty i materiały do gazetki — gotowe do wydruku, bez przygotowywania czegokolwiek od zera.

Zobacz w sklepie

Plan na pięć dni

1. Poniedziałek

   Konflikt to nie to samo co przemoc

   Zacznij od nazwania rzeczy. Przemoc rówieśnicza ma trzy cechy: powtarza się, jest przewaga jednej strony i jest intencja zrobienia przykrości. Kłótnia dwóch osób o równej sile to konflikt — też wymaga reakcji, ale innej. Dzieci, które to rozróżnią, przestają używać słowa „przemoc” na wyrost i zaczynają je używać wtedy, kiedy trzeba.

2. Wtorek

   Świadek jest najważniejszą osobą w sali

   Sprawca potrzebuje publiczności. Pokaż klasie cztery reakcje świadka: śmieję się, milczę, odchodzę, reaguję — i to, co każda z nich robi z sytuacją. Zamiast apelować „reagujcie”, dajcie konkretne zdania do wypowiedzenia: „przestań, to nie jest śmieszne”, „chodź, idziemy”.

3. Środa

   Przemoc, której nie widać

   Wykluczenie, plotka, screen puszczony dalej, wyproszenie z grupy na czacie. To najczęstsza forma w klasach 4–8 i najtrudniejsza do zauważenia z pokoju nauczycielskiego. Materiał na tę godzinę znajdziesz we wpisach o plotkach na grupie klasowej i o zasadach na klasowym czacie.

4. Czwartek

   Wspólny akcent całej szkoły

   Dzień UNESCO. Jeden widoczny gest, w którym biorą udział wszyscy: wspólny kolor ubrania, wielki napis z dłoni na korytarzu, klasowe zobowiązania wywieszone przy drzwiach, krótkie nagranie z hasłem szkoły. Ważne, żeby efekt został na ścianie dłużej niż jeden dzień.

5. Piątek

   Gdzie szukać pomocy

   Ostatni dzień jest o dorosłych, nie o dzieciach. Uczniowie mają wyjść z konkretną listą: wychowawca, pedagog, psycholog, rodzic, a poza szkołą bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111. Warto powtórzyć, że proszenie o pomoc to nie skarżenie — to najczęstszy powód milczenia.

Scenariusz na piątekMisja: Bezpieczna Szkoła

Gotowa lekcja o szukaniu pomocy dla klas IV–VIII: kto jest dorosłym pierwszego kontaktu, jak powiedzieć o problemie i co się dzieje po zgłoszeniu.

Zobacz w sklepie

Scenariusz na środęZanim klikniesz „WYŚLIJ”

Zajęcia o bezpiecznych relacjach w sieci dla klas III–VI — o tym, co się dzieje z wiadomością i zdjęciem po wysłaniu i jak wygląda cybernękanie z bliska.

Zobacz w sklepie

Jak rozmawiać, żeby nie zrobić krzywdy

• Mów o sytuacjach, nie o osobach. Historyjka o innej szkole albo scenka pozwala klasie rozpoznać własny problem bez pokazywania palcem.
• Nie proś o publiczne wyznania. Zamiast rundki „kto był ofiarą”, daj anonimową karteczkę albo skrzynkę — to samo pytanie, zero kosztu społecznego.
• Nie obiecuj pełnej tajemnicy. Powiedz wprost: „nie powiem nikomu bez potrzeby, ale jeśli komuś dzieje się krzywda, muszę o tym powiedzieć osobie, która pomoże”.
• Nie konfrontuj sprawcy z osobą krzywdzoną przy klasie. To nie mediacja, tylko druga runda upokorzenia.
• Zapisuj. Krótka notatka po każdym zgłoszeniu — data, co się stało, kto był obecny, co zrobiłaś. Przy powtórce to jedyny dowód, że sprawa ma historię.

Co zostaje po tygodniu

Najgorsze, co może się zdarzyć, to powrót do punktu wyjścia w poniedziałek. Zaplanuj z góry trzy rzeczy, które przetrwają: klasowe zasady wywieszone w widocznym miejscu, stały sposób zgłaszania (skrzynka, zeszyt, adres e-mail pedagoga) i wpisana w plan godzina wychowawcza z powrotem do tematu za sześć tygodni.

Dobrze działa też połączenie tygodnia z szerszym cyklem — jak w planie godzin wychowawczych o bezpieczeństwie — i z pracą nad relacjami w klasie, opisaną we wpisie o budowaniu sieci wsparcia.

Lapbook jako notatka z całego tygodnia

Jeśli chcesz, żeby po pięciu dniach uczniom zostało coś więcej niż wspomnienie gry, daj im lapbook uzupełniany dzień po dniu: klapki „Gdzie jest granica?”, kieszonki na ścieżkę pomocy i zasady reagowania świadka. Dekoracje szkoły na ten tydzień opisałam w tekście gazetka na Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej.

Klasy IV–VIII · lapbookLapbook „Widzę. Reaguję. Wspieram.” – klasy 4–8

Dziesięć stron do wycinania, składania i uzupełniania: klapki o granicy między żartem, konfliktem, agresją i dręczeniem, kieszonki i zasady dla świadka. PDF do druku.

Zobacz w sklepie

Najczęstsze pytania