Święto Drzewa wypada 10 października i ma jedną zaletę, której nie mają inne jesienne daty: wymaga wyjścia na zewnątrz. Nie da się go zrobić przy stolikach, bo cały sens polega na tym, że dziecko dotyka kory, mierzy pień i patrzy w górę.
Poniżej plan takiego dnia: co zbadać w parku, jak posadzić drzewo z grupą i co zrobić po powrocie, żeby została z tego wiedza, a nie tylko spacer.
W skrócie
- Kiedy: 10 października — Święto Drzewa, program prowadzony w Polsce przez Klub Gaja od 2003 roku.
- Sedno dnia: wyjście do parku i badanie drzew własnymi rękami.
- Największy efekt: posadzenie jednego drzewa albo krzewu na terenie placówki i opiekowanie się nim przez rok.
- Co zabrać: sznurek, kredki świecowe i kartki na odbitki kory, worek na liście, lupę.
- Wersja awaryjna: jedno drzewo na podwórku placówki wystarczy — nie trzeba parku.
Skąd wzięło się Święto Drzewa
W Polsce Święto Drzewa to program edukacyjny prowadzony przez Klub Gaja od 2003 roku. Placówki sadzą drzewa, prowadzą zajęcia o ich roli i zgłaszają swoje działania do wspólnego podsumowania. Sama idea jest starsza i wywodzi się z dziewiętnastowiecznych dni sadzenia drzew, ale dla dzieci najważniejszy jest wątek bardzo konkretny: drzewo, które posadzimy, będzie rosło dłużej, niż chodzimy do tej szkoły.
Jak to opowiedzieć dzieciom: „To drzewo przed przedszkolem rosło już wtedy, kiedy wasi rodzice byli mali. Będzie tu stało, kiedy wy będziecie dorośli. Dziś sprawdzimy, co o nim wiemy”.
Cztery badania do zrobienia w parku
1. Ile ma obwodu
Owijasz pień sznurkiem, odcinasz na długość obwodu i porównujecie sznurki z różnych drzew. Dzieci od razu widzą, które drzewo jest najgrubsze — bez liczb i bez centymetrów. Sznurki możecie zabrać do sali i powiesić obok siebie.
2. Jak wygląda kora
Kartka przyłożona do pnia, kredka świecowa położona płasko — powstaje odbitka kory. Każde drzewo daje inny wzór, więc po powrocie dzieci porównują odbitki i szukają dwóch takich samych (nie znajdą).
3. Czyj to liść
Zbieracie po jednym liściu z kilku drzew i próbujecie dopasować je do drzew, z których spadły. U starszaków dokładasz nazwy: klon, dąb, kasztanowiec, brzoza. U młodszych wystarczy sam kształt.
4. Kto tu mieszka
Lupa, spojrzenie na korę i pod korzenie: mrówki, pajęczyny, dziuple, ptaki. To moment, w którym drzewo przestaje być „słupkiem z liśćmi”, a staje się domem.
Składana teczka z elementami o budowie drzewa, gatunkach i mieszkańcach kory. Dobra forma na podsumowanie — dziecko wkleja to, czego dowiedziało się w parku.
Zobacz w sklepieSadzenie drzewa krok po kroku
Najmocniejszy element tego dnia — i jednocześnie ten, który wymaga wcześniejszych ustaleń.
- Zgoda i miejsce. Ustal z dyrekcją i administratorem terenu, gdzie można sadzić. W przedszkolu najprościej o krzew albo małe drzewko przy ogrodzeniu.
- Wybór gatunku. Bierz to, co rośnie w Twojej okolicy i nie wymaga opieki eksperta — jarząb, brzoza, klon albo krzew owocowy.
- Dołek kopie dorosły. Dzieci wsypują ziemię, ustawiają sadzonkę i podlewają. To wystarczy, żeby czuły, że posadziły je same.
- Tabliczka z datą. Imię drzewa, data i nazwa grupy. Za trzy lata dzieci będą do niej wracać.
- Plan opieki. Ustal, kto podlewa i jak często — bez tego sadzonka nie przetrwa pierwszego lata.
Wskazówka: zrób zdjęcie grupy przy świeżo posadzonym drzewie i powtarzaj je co roku w tym samym miejscu. To najprostsza kronika, jaką można prowadzić — i najbardziej lubiana przez rodziców.
Po powrocie do sali
- Ściana odbitek kory — wszystkie kartki obok siebie, podpisane nazwą drzewa.
- Sznurki obwodów zawieszone od najkrótszego do najdłuższego jako prosty wykres.
- Praca plastyczna z liści — wydzieranka, stemplowanie liściem albo drzewo z odbitych dłoni.
- Rozmowa o tym, co dają drzewa: cień, tlen, dom dla zwierząt, owoce, drewno. Lista zostaje na tablicy.
Kilkudniowy projekt o dbaniu o przyrodę, z zadaniami i materiałami. Jeśli chcesz, żeby Święto Drzewa było początkiem czegoś dłuższego, to gotowy szkielet.
Zobacz w sklepieAdopcja drzewa na cały rok
Najlepsza rzecz, jaką można zrobić po tym dniu: grupa wybiera jedno drzewo w pobliżu i odwiedza je raz w miesiącu. Za każdym razem robicie zdjęcie z tego samego miejsca i krótko notujecie, co się zmieniło. Po roku macie materiał, którego nie da się kupić — dzieci widzą pełny cykl: liście, gałęzie bez liści, pąki, kwiaty. Kosztuje to kwadrans w miesiącu.
Co dalej w październiku
Sześć dni wcześniej wypada Światowy Dzień Zwierząt, więc oba tematy dobrze złożyć w jeden blok o przyrodzie przed zimą. Pozostałe daty miesiąca znajdziesz w kalendarzu nauczyciela na październik, a jesienne pomysły w kategorii zajęcia jesienne.
Najczęstsze pytania
Kiedy jest Święto Drzewa?
10 października. W Polsce jest to program edukacyjny prowadzony przez Klub Gaja od 2003 roku — placówki sadzą drzewa i prowadzą zajęcia o ich roli.
Co robić z dziećmi na Święto Drzewa?
Wyjść do parku i zbadać drzewa: zmierzyć obwód sznurkiem, zrobić odbitkę kory kredką świecową, dopasować liście do drzew i poszukać przez lupę mieszkańców kory. Po powrocie zrobić z tego wystawę i pracę plastyczną z liści.
Jakie drzewo posadzić przy przedszkolu?
Gatunek rosnący w Twojej okolicy i niewymagający specjalistycznej opieki — jarząb, brzoza, klon albo krzew owocowy. Najpierw ustal miejsce z dyrekcją i administratorem terenu oraz zaplanuj, kto będzie podlewał sadzonkę latem.
Co zrobić, gdy nie ma dokąd wyjść?
Wystarczy jedno drzewo na podwórku placówki. Wszystkie cztery badania — obwód, kora, liście, mieszkańcy — da się przy nim wykonać, a porównanie zrobicie między odbitkami kory z różnych stron pnia.
Jak wykorzystać ten dzień na dłużej niż jedne zajęcia?
Zaadoptujcie jedno drzewo w pobliżu i odwiedzajcie je raz w miesiącu, robiąc zdjęcie z tego samego miejsca i notując zmiany. Po roku dzieci mają udokumentowany pełny cykl życia drzewa, a Ty gotowy materiał na tablicę dla rodziców.