Dzień Głośnego Czytania – jak czytać dzieciom, żeby słuchały

Ogólnopolski Dzień Głośnego Czytania wypada 29 września i jest najtańszym świętem w całym kalendarzu — potrzebujesz książki i dwudziestu minut. Problem w tym, że „poczytam wam” w grupie dwudziestu pięciolatków potrafi skończyć się po dwóch stronach, kiedy połowa sali leży na dywanie tyłem do Ciebie.

Poniżej to, co decyduje o tym, czy dzieci słuchają: jak przygotować salę, jak czytać, kogo zaprosić i co zrobić po lekturze, żeby historia została w głowach dłużej niż do obiadu.

Skąd wzięło się to święto

Ogólnopolski Dzień Głośnego Czytania obchodzimy od 2001 roku z inicjatywy Polskiej Izby Książki. Data nawiązuje do urodzin Janiny Porazińskiej, autorki książek dla dzieci. Idea jest prosta: dwadzieścia minut czytania dziennie robi dla języka dziecka więcej niż jakikolwiek zestaw kart pracy — bo dziecko słyszy zdania dłuższe i bogatsze niż te, których używamy w rozmowie.

Jak czytać, żeby słuchały

• Wycisz salę wcześniej. Po zabawie ruchowej nikt nie słucha. Potrzebujesz pięciu minut przejścia — ciemniejsze światło, wolniejszy głos, krótka zabawa oddechowa.
• Usiądź niżej niż zwykle. Kiedy jesteś na poziomie oczu dzieci, trzymasz uwagę dłużej niż z krzesła.
• Czytaj wolniej, niż Ci się wydaje. Najczęstszy błąd dorosłych: tempo rozmowy zamiast tempa opowieści.
• Rób pauzy zamiast pytań. Zawieszenie głosu przed „i wtedy…” działa lepiej niż „jak myślicie, co się stało?” — pytania w środku rozbijają rytm.
• Pokazuj ilustracje po przeczytaniu strony, nie w trakcie. Inaczej dzieci patrzą, zamiast słuchać.
• Pozwól się wiercić. Dziecko leżące na brzuchu i bawiące się sznurowadłem często słucha uważniej niż to siedzące prosto.
• Nie kończ na pytaniach sprawdzających. „Co zapamiętaliście?” zamienia lekturę w test. Lepiej: „co byście zrobili na jego miejscu?”.

Kogo zaprosić do czytania

Ten sam tekst przeczytany przez kogoś innego niż wychowawczyni robi zupełnie inne wrażenie. Warto zaprosić:

• rodzica albo dziadka — wystarczy jedna osoba na grupę, dziecko tej osoby przeżywa to przez tydzień;
• dyrektora — dzieci widzą go zwykle tylko przy uroczystościach, więc efekt jest natychmiastowy;
• uczniów starszych klas — jeśli jesteście w zespole szkolno-przedszkolnym, to najprostsza forma współpracy między poziomami;
• kogoś z obsługi placówki — panią z kuchni, konserwatora. Dzieci zapamiętują, że czytają wszyscy, nie tylko nauczyciele.

Co czytać w jakim wieku

Wiek	Czas	Rodzaj tekstu
3 lata	do 10 minut	Krótkie historyjki z powtarzającym się refrenem, dużo ilustracji, jedno wydarzenie na stronę.
4–5 lat	15 minut	Opowiadania z wyraźnym bohaterem i prostym problemem do rozwiązania; wiersze z rytmem.
6 lat	20 minut	Pierwsze książki w odcinkach — jeden rozdział dziennie, żeby dzieci czekały na ciąg dalszy.
Klasy 1–3	25–30 minut	Powieści w odcinkach, opowiadania z humorem, teksty popularnonaukowe o zwierzętach i kosmosie.

Co zrobić po lekturze

Trzy rzeczy, które przedłużają książkę poza dywan:

1. Rysunek jednej sceny. Nie „narysuj, co zapamiętałeś”, tylko „narysuj moment, w którym było najciekawiej”.
2. Inne zakończenie. Dzieci wymyślają, co by było, gdyby bohater postąpił inaczej. Świetnie działa u sześciolatków.
3. Kącik z książką. Zostaw przeczytaną książkę w dostępnym miejscu na tydzień. Dzieci wracają do ilustracji i „czytają” sobie same — a to pierwszy krok do czytania naprawdę.

Jak wciągnąć w to rodziców

Najprostsza forma to wyzwanie na tydzień: kartka na drzwiach z hasłem „10 minut dziennie” i tabelka, w której dziecko przykleja naklejkę za każdy wieczór z książką. Nie chodzi o rywalizację, tylko o to, żeby temat wrócił do domu. Warto dopisać jedno zdanie, które rozbraja najczęstszą wymówkę: czytanie tej samej książki po raz dziesiąty też się liczy.

Co dalej

Dzień Głośnego Czytania wypada w tym samym tygodniu co Europejski Dzień Języków — można je połączyć, czytając tę samą książkę w dwóch językach. Wszystkie wrześniowe daty znajdziesz w kalendarzu nauczyciela, a zabawy ze słowem w kategorii zabawy językowe.

Najczęstsze pytania