Sprzątanie Świata wygląda prosto: worki, rękawiczki, spacer. W praktyce to akcja, przy której najłatwiej o wpadkę — bo wychodzisz z grupą poza teren placówki, a dzieci mają zbierać rzeczy z ziemi. Dobre przygotowanie zajmuje pół godziny i sprowadza się do kilku decyzji podjętych wcześniej, a nie w drodze.
Poniżej plan całej akcji: co załatwić przed wyjściem, jak wygląda trasa, czego dzieciom nie wolno podnosić i co zrobić po powrocie, żeby Sprzątanie Świata w przedszkolu nie skończyło się na jednym spacerze.
W skrócie
- Kiedy: trzeci weekend września — placówki organizują akcję zwykle w poprzedzający piątek.
- Ile trwa: godzina w terenie plus pół godziny zajęć po powrocie.
- Co jest niezbędne: rękawiczki dla każdego dziecka, worki, apteczka, kamizelki odblaskowe i drugi dorosły.
- Żelazna zasada: dzieci nie podnoszą szkła, metalu, opakowań po chemii ani niczego ostrego — wskazują dorosłemu.
- Dla najmłodszych: wersja w ogrodzie placówki plus sortowanie obrazków w sali.
Skąd wzięła się akcja
„Sprzątanie świata — Polska” odbywa się od 1994 roku; akcję zapoczątkowała Mira Stanisławska-Meysztowicz, a organizuje ją Fundacja Nasza Ziemia. To polska odsłona międzynarodowej kampanii Clean Up the World. Co roku akcja ma inne hasło przewodnie, które warto sprawdzić przed wrześniem — łatwo pod nie podpiąć temat zajęć.
Jak to opowiedzieć dzieciom: „W ten weekend w całej Polsce ludzie wychodzą z domów i sprzątają swoje okolice. Nie dlatego, że nabałaganili — tylko dlatego, że to jest nasze wspólne miejsce. My zrobimy to samo w naszej okolicy”.
Co przygotować przed akcją
- Zgody rodziców na wyjście poza teren placówki — jeśli nie macie zgody zbiorczej na cały rok.
- Drugi dorosły na grupę (przy maluchach trzeci) i kamizelki odblaskowe.
- Rękawiczki jednorazowe w rozmiarze dziecięcym — po dwie pary na dziecko, bo zawsze któraś się rozerwie.
- Worki: dwa kolory, żeby od razu dzielić na „plastik” i „resztę”. Nie bierz dużych — pełny worek jest za ciężki dla dziecka.
- Chwytaki albo patyki do wskazywania — dzieci uwielbiają, a mniej się schylają do ziemi.
- Apteczka, woda, chusteczki nawilżane i płyn do dezynfekcji rąk.
- Trasa przejdź dzień wcześniej sama. Sprawdzasz, czy nie ma tam szkła, strzykawek albo miejsca, w którym śmieci jest tyle, że akcja zamieni się we frustrację.
Fabuła, która prowadzi dzieci przez całą akcję — zamiast „idziemy zbierać śmieci” masz historię z bohaterami i zadaniami. Dla przedszkola działa dużo lepiej niż sama zbiórka.
Zobacz w sklepiePlan akcji krok po kroku
- 15 minut przed
Krąg i zasady
Trzy zasady, powiedziane głośno i powtórzone przez dzieci: idziemy parami, zbieramy tylko to, co wskaże dorosły, po powrocie myjemy ręce. Rozdajesz rękawiczki dopiero po tej rozmowie, inaczej nikt nie słucha.
- 40–60 minut
W terenie
Najlepiej działa podział na małe zespoły z jednym workiem na trójkę. Co kilka minut robicie krótkie podsumowanie: „ile znaleźliśmy plastiku?”. Dzieci szybko tracą zapał, jeśli nikt nie nazywa efektu.
- 10 minut
Zliczanie i zdjęcie
Worki ustawiacie razem, robicie zdjęcie grupy obok nich. To najlepszy materiał na tablicę dla rodziców — i jedyny moment, w którym dzieci widzą skalę tego, co zrobiły.
- 30 minut po powrocie
Zajęcia w sali
Sortowanie: obrazki albo prawdziwe (czyste!) opakowania trafiają do pojemników w czterech kolorach. Potem rozmowa o jednej konkretnej rzeczy — na przykład ile lat rozkłada się butelka. Konkret zapada w pamięć lepiej niż apel „dbajmy o Ziemię”.
Wskazówka: nie kończ akcji na wyrzuceniu worków. Zrób z dziećmi jedną zasadę na cały rok — na przykład „nasz ogród sprawdzamy w każdy piątek”. Jednorazowa akcja niczego nie zmienia, cotygodniowy nawyk już tak.
Rozpisany projekt na kilka dni — z zadaniami, kartami i pomysłem na podsumowanie. Dobry, jeśli chcesz, żeby akcja nie skończyła się na jednym spacerze.
Zobacz w sklepieZasady bezpieczeństwa — czego dzieci nie podnoszą
| Można zbierać | Tylko wskazujemy dorosłemu |
|---|---|
| Butelki i nakrętki plastikowe | Szkło i wszystko, co potłuczone |
| Papierki, kartony, opakowania po przekąskach | Puszki i inne ostre metalowe elementy |
| Foliowe torebki | Opakowania po chemii, farbach, lekach |
| Patyki, liście (przy okazji zbiórki do prac plastycznych) | Wszystko, co brudne, mokre lub o nieznanym pochodzeniu |
Wersja dla trzylatków
Najmłodsze dzieci nie muszą wychodzić poza teren. Rozsyp w ogrodzie kilkanaście czystych opakowań przygotowanych wcześniej i pozwól im „posprzątać” własne podwórko. Efekt wychowawczy jest ten sam, a Ty nie prowadzisz dwudziestu trzylatków wzdłuż ulicy. Po zbiórce zostaje sortowanie do kolorowych pojemników — dla nich to najciekawsza część.
Zasady dbania o planetę w wersji, którą dzieci rozumieją. Wieszasz po akcji — i zostaje na tablicy do końca roku jako punkt odniesienia.
Zobacz w sklepieCo dalej
Sprzątanie Świata wypada w tym samym tygodniu co Dzień Przedszkolaka, więc warto rozłożyć je na dwa różne dni. Pozostałe wrześniowe daty znajdziesz w kalendarzu nauczyciela na wrzesień, a pomysły na zajęcia w terenie w kategorii zabawy terenowe.
Najczęstsze pytania
Kiedy wypada Sprzątanie Świata?
W trzeci weekend września. Przedszkola i szkoły organizują akcję zwykle w piątek poprzedzający ten weekend, żeby dzieci mogły wziąć w niej udział w czasie zajęć.
Od kiedy organizuje się Sprzątanie Świata w Polsce?
Od 1994 roku. Akcję „Sprzątanie świata — Polska” zapoczątkowała Mira Stanisławska-Meysztowicz, a jej organizatorem jest Fundacja Nasza Ziemia. To polska odsłona międzynarodowej kampanii Clean Up the World.
Czego dzieci nie powinny podnosić podczas zbiórki?
Szkła i wszystkiego potłuczonego, puszek i ostrych elementów metalowych, opakowań po chemii, farbach i lekach oraz rzeczy mokrych i o nieznanym pochodzeniu. Takie odpady dziecko wskazuje dorosłemu, który zbiera je sam.
Jak zorganizować Sprzątanie Świata z trzylatkami?
Zostań na terenie placówki. Rozsyp w ogrodzie kilkanaście czystych opakowań przygotowanych wcześniej i pozwól dzieciom posprzątać własne podwórko, a po zbiórce przeprowadź sortowanie do kolorowych pojemników.
Co jest potrzebne do akcji?
Rękawiczki dziecięce (po dwie pary na dziecko), worki w dwóch kolorach, kamizelki odblaskowe, apteczka, woda i płyn do dezynfekcji. Potrzebny jest też drugi dorosły w grupie oraz trasa sprawdzona dzień wcześniej.
Co zrobić po akcji, żeby miała sens?
Ustal z dziećmi jedną zasadę na cały rok, na przykład cotygodniowy przegląd ogrodu. Powieś kodeks ekologa w widocznym miejscu i wracaj do niego przy okazji innych zajęć — jednorazowa zbiórka bez ciągu dalszego niewiele zmienia.