Próbna ewakuacja w szkole – jak ją zorganizować krok po kroku

Próbna ewakuacja to jeden z tych obowiązków, które w kalendarzu wyglądają niewinnie, a w praktyce potrafią zająć dyrekcji i nauczycielom kilka popołudni. Najwięcej nerwów kosztuje nie sam alarm, tylko to, co przed nim: kto powiadamia straż, kto sprawdza drogi, co z dziećmi, które boją się głośnych dźwięków, i kto w miejscu zbiórki liczy uczniów.

Poniżej plan próbnej ewakuacji w szkole i przedszkolu krok po kroku — od przepisów, przez przygotowanie dzieci, po omówienie po próbie. Z listą kontrolną, którą możesz przekleić do notatek.

Co mówią przepisy

Obowiązek praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji wynika z ustawy o ochronie przeciwpożarowej i z § 17 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Budynki, w których przebywa ponad 50 osób, sprawdza się co najmniej raz na dwa lata, ale w placówkach, gdzie co roku zmieniają się użytkownicy — a tak jest w szkołach i przedszkolach — co najmniej raz w roku, w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia zajęć przez nowych użytkowników. O terminie trzeba poinformować komendanta PSP co najmniej tydzień wcześniej. W przedszkolach zakres ćwiczeń warto wcześniej uzgodnić ze strażą.

Harmonogram przygotowań

Kiedy	Co robicie	Kto
3–4 tygodnie przed	Wybór terminu i scenariusza próby (np. pożar w pracowni), wyznaczenie koordynatora i obserwatorów z zegarkami	dyrekcja
Co najmniej tydzień przed	Powiadomienie komendanta PSP, informacja dla pracowników, sprawdzenie dróg ewakuacyjnych, drzwi i oznakowania	dyrekcja, osoba od ppoż.
Tydzień przed	Zajęcia z dziećmi o ewakuacji i sygnałach alarmowych, sprawdzenie planów ewakuacyjnych na korytarzach	wychowawcy
Dzień przed	Aktualne listy obecności w każdej sali, ustalenie, kto pomaga dzieciom z niepełnosprawnościami, informacja dla rodziców	wychowawcy, koordynator
W dniu próby	Sygnał, wyjście, pomiar czasu, sprawdzenie obecności w miejscu zbiórki, zgłoszenie do koordynatora	wszyscy
Do tygodnia po	Omówienie z pracownikami i z dziećmi, notatka z wnioskami	koordynator, wychowawcy

Jak przygotować dzieci

Najlepsza próbna ewakuacja to taka, w której dzieci nie są zaskoczone. Nie chodzi o to, żeby zdradzać godzinę — chodzi o to, żeby wiedziały, co oznacza sygnał i co mają wtedy zrobić. W przedszkolu i klasach 1–3 wystarczy krótka rozmowa, pokazanie drogi do wyjścia i jedno „przejście na sucho”. W klasach IV–VIII warto poświęcić na to całą lekcję.

• Pokaż drogę. Przejdźcie razem korytarzem do wyjścia i do miejsca zbiórki. Dzieci zapamiętują trasę nogami, nie z planu na ścianie.
• Uprzedź o dźwięku. Dzwonek alarmowy albo syrena są głośne. Powiedz wcześniej, jak brzmią, a dzieciom wrażliwym na hałas zaproponuj trzymanie Cię za rękę albo słuchawki wyciszające.
• Trzy zasady na start: zostawiamy rzeczy, idziemy za nauczycielem, w miejscu zbiórki stoimy razem.
• Jedno zdanie na koniec: „To ćwiczenie. Ćwiczymy po to, żeby w prawdziwej sytuacji wszystko poszło spokojnie”.

Jeśli chcesz, żeby starsi uczniowie rozumieli też, skąd w ogóle wiadomo, że trzeba wyjść, dołóż lekcję o sygnałach alarmowych i komunikatach — na przykład scenariusz „Alarm! Syreny, komunikaty i Alert RCB”. W przedszkolu sprawdzi się cały tydzień krótkich zajęć, jak w pakiecie „Tydzień dla Bezpieczeństwa w Twoim Przedszkolu”.

Dzień próby krok po kroku

1. Rano

   Ostatnie sprawdzenie

   Koordynator sprawdza, czy drogi ewakuacyjne są drożne, a wyjścia otwarte. Wychowawcy mają przy sobie aktualne listy obecności — to one będą potrzebne w miejscu zbiórki.

2. Sygnał

   Alarm i wyjście z sali

   Dzieci zostawiają rzeczy, nauczyciel zabiera listę obecności, zamyka okna i drzwi sali i prowadzi grupę wyznaczoną drogą. Nauczyciel idzie na początku, a przy starszych klasach ktoś zamyka kolumnę.

3. Droga

   Bez biegania, bez zatrzymywania

   Grupa idzie szybkim krokiem, prawą stroną korytarza i schodów. Obserwatorzy notują czas i miejsca, w których robi się zator.

4. Zbiórka

   Liczenie i zgłoszenie

   W miejscu zbiórki nauczyciel sprawdza obecność i zgłasza koordynatorowi liczbę dzieci — albo informację, kogo brakuje. Dopiero wtedy ćwiczenie można uznać za zakończone.

5. Powrót

   Spokojny powrót do sal

   Po sygnale koordynatora grupy wracają po kolei, a nie wszystkie naraz. W sali krótka rozmowa: jak się czuliście, co było trudne.

Po próbie: omówienie i wnioski

Najcenniejsza część próby dzieje się po niej. Zbierz od obserwatorów czas ewakuacji, miejsca zatorów i sytuacje, które zaskoczyły — na przykład zamknięte drzwi, grupę na basenie albo ucznia, który wrócił po telefon. Zapisz wnioski w krótkiej notatce i zdecyduj, co zmieniacie przed kolejną próbą.

Z dziećmi też warto wrócić do tematu. W klasach IV–VIII dobrze działa porównanie: co zakładaliśmy na lekcji, a co wyszło w praktyce. Sporo gotowych pomysłów na taką rozmowę znajdziesz we wpisach na blogu Kwiecień Academy: zasady ewakuacji w szkole i sygnały alarmowe dla uczniów.

Lista kontrolna próbnej ewakuacji

• termin ustalony i komendant PSP powiadomiony co najmniej tydzień wcześniej,
• koordynator i obserwatorzy wyznaczeni, każdy wie, gdzie stoi,
• drogi ewakuacyjne drożne, oznakowanie i plany na korytarzach aktualne,
• aktualne listy obecności w każdej sali,
• ustalona pomoc dla dzieci z niepełnosprawnościami i dzieci poza salą (świetlica, gabinety, sala gimnastyczna),
• dzieci przygotowane: znają drogę, sygnał i trzy zasady,
• miejsce zbiórki oznaczone dla każdej grupy,
• po próbie: omówienie, notatka z wnioskami, lista zmian.

Próbna ewakuacja to dobry początek całego cyklu zajęć o bezpieczeństwie. Gotowy plan sześciu godzin wychowawczych dla klas IV–VIII znajdziesz we wpisie Godziny wychowawcze o bezpieczeństwie – plan cyklu na semestr.

Najczęstsze pytania